Vrijmetselarij Loge Groot Nederland

De Hanslip Ward Lodge - Een korte geschiedenis

Het is gebruikelijk dat een geschiedenis van een loge een lijst bevat met past Masters en het eren van vrijmetselaars en de namen van belangrijke broeders. Dit is een korte geschiedenis van vrijmetselaars van Harwich in het algemeen en in bijzonder van de Hanslip Ward Lodge. Het is hoofdzakelijk geschreven voor onze Nederlandse broeders en is daardoor iets anders opgemaakt en bevat wat meer lokale aardrijkskundige en historische details. Er zijn veel broeders in beide, het verleden en momenteel, die grote bijdragen hebben geleverd bij het runnen van de loge. Het is niet bedoeld als onbeleefd door hun namen niet te noemen.

Harwich ligt aan de zuidkust van de riviermond de Stour, de rivier welke de administratieve graafschappen scheidt, en de vrijmetselaars provincies van Essex in het zuiden en Suffolk in het noorden. (East Anglia, een 6de Eeuws Engels Koninkrijk, wordt nu beschouwd de graafschappen Norfolk en Suffolk te bevatten, het oosterse deel van Cambridgeshire en Essex). Tegenover Harwich de Rivier Orwell, een zijrivier van de Stour, loopt ten noorden van Ipswich, de hoofdstad van Suffolk.

De British Union Lodge dateert in Ipswich van April 1762 en de loge notulen van die datum bestaan nog. In november en december van dat jaar werden twee mannen uit Harwich ingewijd, William Enefer en John Bailey. Drie mannen uit Harwich werden het volgende jaar ingewijd, John Watson, Richard Bennet en Giles Crane. Ieder betaalde de som van één "Guinea" - ongeveer drie gulden. Later, in het zelfde jaar, traden alle uit die loge.

In augustus 1764 is er een loge opgezet in Harwich en het wordt aangenomen dat deze vijf vrijmetselaars behulpzaam zijn geweest bij de opzet. Een brief aan de Grootmeester van Harwich, gedateerd 22 mei 1776, bevat de paragraaf;

" Onze Loge is opgezet bij het Teken van de Three Crowns in deze stad. In het jaar 1768 verwijderd naar het teken van de Half Moon en in het jaar 1771 naar The Globe, ons huidige Station"!

De brief is volledig gereproduceerd. (Appendix A) Het is geschreven in een erg oude Engelse stijl en het is redelijk om aan te nemen dat met de Three Crowns de Three Cups bedoeld worden - een herberg uit de 15de eeuw naast de kerk. Er is nooit een Three Crowns in Harwich geweest.

In een andere brief (zie appendix B) aan de Grootmeester, gedateerd 23 maart 1784, wordt de loge de "Harwich Lodge" genoemd en er worden over bezoeken aan de British Union Lodge gesproken tezamen met het inwijden van nieuwe leden met de assistentie van dat loge. (De notulen van de British Union Lodge laten zien dat op 24 juni 1784, St. John de Doper dag, tien leden van de "Harwich Lodge" aanwezig waren).
Er is ook een aanvraag om de loge "St. Nicholas Lodge" te noemen naar de beschermheilige van de Harwich Kerk. Een tweede brief gedateerd 4 November, in dat jaar heeft het niettemin over de "Swan Lodge" in Harwich (zie appendix). (De Swan Inn heet hedendaags Swan House en is een privé woning in King's Head Street).

Jammer genoeg bloeide de St. Nicholas Lodge niet en werd het in 1795 uiteindelijk geschrapt uit de Grootlogeboeken toen zij vergaderde in de Swan Inn in Great Oakley, een klein dorp zo'n 10km van Harwich.

De eeuw heeft veel veranderingen gezien in Harwich - in het bijzonder de ontwikkeling van de pakjes dienst van het postkantoor. Regeringsdocumenten werden van Harwich naar noord Europa gestuurd sinds de vijftiende eeuw en een regelmatige pakjes bootdienst werd geïntroduceerd in 1660 tussen Harwich en Amsterdam via Hellevoetsluis.

Dit was ook een tijd van concurrentie tussen de twee regeringsdiensten welke in effect Harwich controleerde - het Ministerie van Financiën door de Douane en het Postkantoor door de pakjes boten. Er was ook een doorgaande strijd wie de controle had over Harwich Haven - Ipswich werd alleen scheepsrechten gegeven in 1778 - een positie dat onveranderd bleef tot 1863.

De volgende honderd jaar - het begin van het tijdperk van de spoorweg.

De eerste vijftien jaar van 1800 werden gedomineerd door de oorlog met Napoleon en de Fransen - Harwich bloeide en gedijde door haar regeringsdok en uitgebreide militaire kazernes.
Vrijmetselaars bloeide ook in Groot-Brittannië krachtens het grote Britse leger - de meeste regimenten vormden hun eigen loge.
Echter met de vrede in 1815, na de Slag van Waterloo, ging het met beide, vrijmetselaars en de welvaart van de stad achteruit.

Bij het begin van de eeuw werden er twee loges gevormd in Harwich. De Gothic Lodge werd gevormd in 1808 en ging weg in 1828 en een militair loge, de Royal Veterans, deze werd toegekend in 1810 aan het 1ste Bataljon Royal Veterans in Languard Fort. Twee jaar later verhuisde het naar de Three Cups, dat al een huisvesting was voor de Gothic Lodge. Het verhuisde weer naar het White Hart in 1823 en veranderde zijn naam in de Veterans Lodge voordat het wegging in 1833. Er is haast geen andere informatie over deze loges.

In het midden van de eeuw kwam er een grote opfrisser tot stand in de stad in 1854 als direct resultaat van de aankomst van de spoorweg. In het volgende jaar voeren zij hun eigen schepen naar Rotterdam en in 1867 werd het Great Eastern Hotel gebouwd. Dit indrukwekkend gebouw, nu verbouwd in appartementen, domineert de kade en blijft tot vandaag het grootste gebouw in Harwich. Het aangrenzende dorp Dovercourt groeide snel en er was sprake van een ontwikkeling hiervan als oord en spa.

Vrijmetselaars kregen in 1855 een opfrisser met het begin van de Star in de East Lodge in de Guildhall. De eerste jaars opkomst van deze loge, in december 1855, laat 20 leden zien. Van 1886 tot 1906 vergaderde de loge in het Great Eastern Hotel. De loge bestaat nu nog maar er is weinig bekend van de eerdere jaren daar de notulen vermist zijn van 1855 tot 1876.

In 1884 opende de Great Eastern Railway hun eigen Great Eastern Hotel bij Liverpool Street Station in London - hoofdzakelijk om overnachtingen te bieden voor reizigers van het vaste land waarvan de nummers omhoog gingen van 96.000 in 1893, toen de nieuwe haven opende in Hoek van Holland, tot 131.000 binnen de zeven jaar. Handel groeide ook - de Delft Gist Fabriek verzond 45 ton gist per week naar Harwich via Rotterdam en een 100 ton kaas naar een opslagplaats in Harwich welke naar Nederlands ontwerp werd gebouwd, importeerde kaas uit Edam en Gouda.

Het was niettemin de spoorweg compagnie welke een grote invloed zou hebben op de vrijmetselaars daar toen het Great Eastern Hotel in Londen vergroot werd in 1899, genaamd de Abercorn Rooms van de Graaf van Abercorn, bevatte het ook een vrijmetselaarstempel. De zoon van de Graaf Abercorn was Lord Claud Hamilton, een vrijmetselaar en de voorzitter van Great Eastern Railway Company. Voor 1912 werd er nog een tempel gebouwd binnen de Great Eastern Hotel - de Grecian Temple. Een tempel in marmer gebouwd, kosten van over de 10 miljoen gulden in hedendaagse waarde, het blijft één van de geweldigste vrijmetselaarstempels ooit gebouwd in Engeland.

De vrijmetselarij bloeide in Engeland bij het begin van de nieuwe eeuw en voor 1916 had de Star in de East Lodge 180 leden.

In 1900 vergrootte de Great Eastern Railway Company hun hotel in Harwich om een Vrijmetselaarskamer te bevatten - dit was ten koste van £854.00 (ongeveer 200.000 gulden hedendaagse waarde) en in die tijd betaalde de loge £10 huur per jaar en het hotel had in de eerdere achttien jaar maar twee jaar winst gemaakt! De vrijmetselaarsaanbouw was aan de oostzijde van het hoofdgebouw en is nu een openbaar toilet! Op een vergadering van de Hanslip Ward Lodge in September 1955 werd er zorgelijk gesproken over het vrijmetselaarsinsigne dat niet verwijderd was boven de deuren met "dames" en "heren" van de net geopende openbare toiletten! Het werk werd gedaan vóór de volgende vergadering en de gepleisterde lijst laat dit nu nog zien.

Dit was een tijd van verandering. Net als in Nederland waar de handel verhuisde van Rotterdam naar Hoek van Holland. Hier verhuisde de Engelse handel van Harwich naar de nieuwe haven op de rivier bij Parkeston Quay (nu, Harwich International genoemd) waar een groot havencomplex werd gebouwd compleet met een nieuw Great Eastern Hotel en een stad voor de spoorwerkers. Het hotel in Harwich werd gesloten (royale compensatie werd betaald door de spoorweg compagnie aan de loge) en na een korte periode werden de vrijmetselaarsloges gehouden in het Cliff Hotel, waar de tegenwoordige Vrijmetselaarszaal in 1907 werd verkregen.

Arthur John Ward kwam uit zijn geboorte gebied Berkshire naar Harwich in 1882.
Toen, met de leeftijd van 22 begon hij een praktijk als advocaat en verbond zich al snel met het stadsleven van de havenstad en werd tot Burgemeester gekozen op 25 jarige leeftijd. Hij deed afstand van zijn gekozen rol en werd Stadsklerk in 1887 - een positie welke hij vijftig jaar hield - tezamen met veel andere gemeente banen. Hij vormde de Suffolk & Harwich Garrison Artillerie Vrijwilligen in 1899, welke hij commandeerde, en pensioneerde met de rang van Kolonel. Hij stierf in zijn huis The Gables (nu een woonwijk met dezelfde naam naast het Cliff Hotel) in 1938 en werd begraven in Dovercourt waar hij 54 jaar kerkvoogd was. Zijn juridische praktijk gaat nu nog door op Main Road, Dovercourt, onder de naam "Hanslip Ward".

Als enthousiast vrijmetselaar werd hij opgenomen in de Star in de East Lodge in 1885 en was Meester in 1888 en weer in 1895. Het was hoofdzakelijk door zijn moeite dat de hedendaagse Vrijmetselaarszaal werd verkregen in 1907. Hij presenteerde de Eastern Dias en Canopy ( gebaseerd op het voorstuk van John Bunyan's (1628-88) "The Pilgrim's Progress') aan de Zaal in 1930. Als hij een bijzonder interesse had was het de Mark Degree waar hij Provinciaal Hoge Meester was. In 1899 werd hij tot erelid van de British Union Lodge in Ipswich uitgeroepen.

In 1909 werd de Hanslip Ward Lodge opgericht, hoofdzakelijk om te zorgen voor de professionele heren in het gebied, met Hanslip broeder Ward als eerste meester. Dertien van de eerste oprichters waren meesters van de Star in de East Lodge. Alhoewel het gesponsord werd door de Star in de East Lodge legende wil het dat dit met wat tegenzin werd gedaan!

Het juweel van de oprichters kan gevonden worden op het schild van de "Ward" familie en er staat in het Latijn; "Aut nunquam tentes, aut perfice', waarvan de officiële vertaling luid, " Of begin het niet, of maak het af" maar een betere vertaling is misschien; " begin niet iets dat je niet kunt afmaken". Onder het schild staat een rode "Ster" en het wordt aangenomen dat dit een referentie is van de Ster in de East Lodge.

De eerste notulen welke de loge heeft dateert van 1947 dus er is weinig documentatie uit het verleden. Notulen uit deze tijd waren erg kort en bevatten weinig meer dan dat gedrukt stond in de samenvattingen van de loge. Aanstellingsvergaderingen werden in januari gehouden. In 1953 werd de vrijmetselaarszaal erg beschadigd door de overstromingen van de oostkust en een gedenksteken binnen laat het waterpeil zien. De legende zegt dat de vroegere notulen verwoest waren in de overstromingen en verloren zijn geraakt. Ik gebruik de woorden legende, daar ik voor het eerst naar deze notulen had gevraagd in 1963 en kon geen broeder vinden welke de notulen had gezien of ze had verwijderd. We kunnen volstaan met te zeggen dat de V.S.L. en een kopie van de originele loge machtiging, beide, waarvan werd gezegd ook "in de overstroming" te zijn verloren gegaan, een aantal jaren later apart naar voren kwamen.
Als gevolg van de overstroming werd de volgende vergadering van de loge in de Frinton Masonic Hall gehouden. Er wordt niets gezegd in de notulen van die vergadering over de overstromingen of de reden voor de verandering van plaats. In de twee volgende jaren werden vergaderingen gehouden in het Pier Hotel, Harwich.

Net als voor andere loges waren de Tweede Wereld oorlogsjaren moeilijke tijden met veel broeders in de gewapende services. Verschillende leden van Hanslip Ward waren in de educatie op de Harwich Grammar school en deze werden geëvacueerd naar het westen van Engeland, tezamen met hun leerlingen. Er werden vergaderingen gehouden maar er waren geen kandidaten of loge werk en door de rantsoenering geen tafelloges.

Na de oorlog werd er veel moeite gedaan door een aantal broeders om de loge nieuw leven in te geven. De haven Parkeston Quay ging weer open voor handel en normaliteit keerde terug en de loge trok professionele mensen aan die daar werkte zoals van de Douane en Accijnzen en Immigratie dienst en natuurlijk "Trinity House".
"Trinity House"- is de afgekorte naam van het zeevaarders beroeps gilde, "The Fraternity of the Most Glorious Indivisible Trinity and St. Clement", (" De Broederschap van de Meest Glansrijke Ondeelbare Drievuldigheid en St. Clement"), welke opgericht was op de rivier de Thames in 1514, met de verantwoordelijkheid voor scheepsloodsen, vuurtorens, lichtschepen en navigatiekenmerken.

In 1963 kwamen enkele Noordzeeloodsen, welke leden waren van de loge, in aanraking met broeder J. Woestenburg, Eerste klas Officier op een Nederlandse stoomboot en lid van de Groot Nederland Lodge in Den Haag. Broeder Woestenburg werd een regelmatige bezoeker van de loge en in februari 1964 werd een brief ontvangen van de secretaris van de Groot Nederland loge om te bedanken voor de gastvrijheid welke gegeven was aan broeder Woestenburg bij zijn visites en wenste dat enige leden hen zou bezoeken. Zodoende is onze hechte band en de tweejaarlijkse bezoeken begonnen. Broeder Woestenburg werd uiteindelijk lid van de Hanslip Ward en werd in feite met een Engels Constitutie schort gepresenteerd door de Trinity House loodsen van de loge als kenmerk van hun waardering. Jammer genoeg stierf broeder Woestenburg in 1988.

Als laatste, een woord voor de toekomst. De maatschappij verandert en vrijmetselaars veranderen hierin mee. Gedurende de geschiedenis heeft Harwich, zoals de getijen, haar "hoog" en "laag" gehad - steeds met grote activiteiten tijdens de oorlog. De haven zelf is veranderd buiten herkenning met de ontwikkeling van de grootste containerhaven in Groot-Brittannië in Felixstowe aan de noordzijde van de rivier, en de snelle spoorweg.
De haven is nu niettemin ingeburgerd als een station voor pleziervaarten, de inwoners vermeerderen, en met een rechtstreekse spoordienst reizen velen nu heen en weer naar de hoofdstad.

Wij beginnen vol optimisme aan het nieuwe Millennium.

De Hanslip Ward Lodge open zijn deuren op de volgende data.

* De laatste maandag in februari, maart en april.

* De een na laatste maandag in mei.

* De laatste maandag in september, oktober en november.

Masonic Hall, 42 Main Road,
Harwich. CO12 3LP
Tel: 01255 870896