Main menu:
Diversen
| Kenmerk | Hindoeïsme | Boeddhisme |
Jodendom |
Christendom | Islam |
| Ontstaan | Ca 3000 jaar geleden uit Indogermaanse Godsdienst. Sterk gebonden aan de Hindoes als volksstam. |
Ca 2600 jaar geleden als een reformatiebewegin g binnen het Hindoeïsme. |
Ca 3000 jaar geleden, in een nomadenvolk temidden van Soemerische, Semitische en Egyptische volkeren. |
Ca 2000 jaar geleden Voortgekomen uit het Jodendom, onder opname van Griekse ideeën en Romeinse organisatievorm. |
Ca 1400 jaar geleden in Arabië onder opname van veel Joodse en ook Christelijke elementen. |
| Stichter | Geen bepaalde stichter |
Sidharta Gautama, de Bhoeddha |
Geen directe stichter. Wel aartsvaders (Abraham), Mozes en de profeten. |
Jezus van Nazareth, de Christus. Vormgeving door de Apostelen, waaronder de invloedrijke Paulus |
Mohammed |
| God/Goden | Veelgodendom met Brahma als opperwezen en Sjiva en Visnu als belangrijkste nevengoden. Ook incarnaties van Goden b.v. Krisna. |
Geen God in de gebruikelijke betekenis |
Er is één God: JHWH |
Er is één God, in drie 'Personen': de Vader, de Zoon en de Geest. Christus (de Zoon) is de incarnatie van God op aarde |
Er is één God: Allah (= Dé God). |
| Openbaring | Komt van de Goden en hun incarnaties. De openbaring niet afgesloten. |
Net als de Bhoeddha dient ieder mens voor zich zelf tot het ware inzicht te komen. |
Via Mozes en de profeten, neergelegd in de schriften |
Via Mozes, de profeten, de evangelisten en de apostelen tot ons gekomen en neergelegd in de schriften. |
Op Mohammed ingesproken door de Aarstengel Gabriël en door de laatste letterlijk opgetekend. |
| Heilige schriften |
Oudste geschriften de Veda’s, gevolgd door de Oepanisjads. Van veel later datum is de Bhagavad Gita (epos over Shri Krishna). Heilige taal het Sanskriet (oud Indogerm.) |
Basis is de overlevering (pas na honderden jaren zijn teksten op schrift gesteld). Principieel geen heilige tekst of taal. |
De Thora, de Profeten en de Geschriften, tezamen de Tenach (de Joodse bijbel). Latere commentaren zijn gebundeld in de Talmoed. |
De Joodse Tenach (het Oude testament) met als aanvulling de 4 Evangeliën, de Handelingen der Apostelen, de Brieven en het Boek der Openbaring (tezamen het Nieuwe Testament genoemd). |
De Koran, een serie lofzangen, door Mohammed geredigeerd en in volgorde gezet. Taal en tekst zijn heilig en onveranderlijk . De Koran is sterk geïnspireerd op de bijbel |
| Leer | Grondgedachten: (1) Karma: uitwerking daden houdt niet op bij de dood, (2) Dharma: plicht die de mens moet nakomen conform zijn plaats in de samenleving (kaste), (3) Samsara: kringloop in wedergeboorten. De leer is erg rekbaar en aanpasbaar aan de omstandigheden. |
Centrale filosofie: het leven is een illusie. Geen Dharma (kasten). Vier waarheden: (1) Leven is lijden, (2) oorzaak lijden is het begeren, (3) Begeren moet worden overwonnen, (4) Middel daartoe is het 8-voudige pad. Eindoel is de verlichting en verlossing uit het rad der wedergeboorten. |
Er is één God, schepper van hemel en aarde. De mens wordt op zijn daden aangesproken |
Er is één God, schepper van hemel en aarde. God heeft een liefdeband met de mens. De mens wordt ook op zijn daden aangesproken. |
Er is één God en God en Mohammed is zijn (laatste) profeet. De mens is Gods knecht en wordt op zijn daden aangesproken. |
| Leefregels | Sterk bepaald door het Dharma. Respecteer de regels van de kaste en volg plicht tot liefdadigheid na. Koester geen verlangens. |
Volg gevoelen van algemeen medeleven met mens, mensheid en schepping. Schakel verlangens uit. Er gelden geen beperkingen door het kastenstelsel. |
De 10 geboden uit Exodus en Deuteronomium. Algemeen gebod uit Leviticus: "Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf"). Er is geen rangorde in de geboden, alles moet worden nageleefd. |
De 10 geboden (zie Jodendom). Uitbreiding begrip "naaste’ uit Leviticus tot niet- volksgenoten. Relativering van de Joodse wetten. en verbreding in de Bergrede (Mattheus). |
Algemeen: het goede doen (wel afwijzing alcohol en kanspelen). De 5 zuilen zijn: (1) reciteren belijdenis (2) dagelijks ritueel gebed (3) verplichte armenbijdrage (4) vasten = ramadan (5) bedevaart Mekka |
| Richtingen | Vaag en talrijk. Diverse Goden hebben hun eigen groepen aanhangers. |
- Hinayana: verlossing voor weinigen - Mahayana: verlossing voor velen weggelegd. Kent een oerbhoeddha = God, Bodhisatvas = helpers en Matreia = Messias. Vroeger en nu veel sekten, w.o. Zen- Boeddhisme. |
Orthodoxe naast liberale richtingen, van streng conservatief tot zeer vrijzinnig. |
- Katholieke- (RK-, Anglicaans), - Oosters Orthodoxe en - Protestante Kerken (Lutherse, Calvinistisch, Doperse, vrijzinnige en andere richtingen) |
Sji’íten (o.a. Iran), volgelingen van neef Ali in opvolgingskwe stie en Soennieten (o.a. Saoedi Arabië). Daarnaast sterk mystieke richting Soefi’s (India). |
| Organisatie | Rond priesterkaste (Brahmanen) en tempels. Geen centraal leergezag. Er is wel een wereldfederatie van Hindoes. |
Hinayana kent geen duidelijke organisatie (kent wel concilies). Mahayana heeft een soort kerkstructuur. |
Losse organisatie, geen centraal leergezag. De orthodoxe richtingen kennen een Opperrabbinaat in Jeruzalem. |
De RK- Angl.- en de Orthodoxe kerken kennen een centraal kerkmodel met bisschoppen en paus/patriarch. De Prot. kennen veelal een plat kerkmodel rondom de locale gemeenten |
Geen centraal leergezag en geen centrale organisatie. Wel centraal punt: Mekka (oriëntatie, bedevaart). Locaal grootheden als (Groot)- moefti’s en Ayathollas. |
| Verspreiding | Ca 500 miljoen. Sterk gebonden aan de Hindoes als volk. Aanhangers vnl. in India. Via migratie ook in Zuid Afrika, Suriname, Nederland e.d. |
Ca 300 miljoen. Bepaalde delen van India. Verder Thailand, Shri Lanka. Vermengd in Japan. Incidenteel ook buiten deze gebieden. |
Ca 15 miljoen. In Israel en de diaspora. Voor de holocaust met name veel in Duitsland en Oost Europa. Meest invloedrijke groep buiten Israël in de USA. |
Ca 1100 miljoen. Over de hele wereld verspreid. Relatief weinig in Oost Azië (wel in Vietnam, Filippijnen en Zuid Korea). |
Ca 650 milj. Vnl. Arabische wereld, Noord en Midden Afrika, Iran, Pakistan, Maleisië en Indonesië. Via migratie ook in W.Europa |